Tại sao khi con xin học đàn guitar hay piano hay organ hay violin hay trống hay kèn, môn học mà con thích thú, thì ba mẹ nên cho con học bộ môn đó?
Vì khi một đứa trẻ chủ động xin được học guitar, piano, organ, violin, trống, kèn…, điều đó có thể cho cha mẹ một thông tin rất quý: con đang tự bộc lộ một sở thích và động lực nội tại của mình.
Không phải cứ con xin học là chắc chắn con có năng khiếu, nhưng việc cha mẹ tạo cơ hội cho con thử sức có rất nhiều ý nghĩa.
Có một sự khác biệt rất lớn giữa:
“Ba mẹ bắt con học piano.”
và
“Con muốn học piano.”
Ở trường, trẻ đã phải học rất nhiều thứ theo chương trình. Nếu ngoài những môn bắt buộc ấy, con còn có một lĩnh vực mà chính con lựa chọn, thì đó là một không gian để con được tự quyết.
Cảm giác “đây là lựa chọn của mình” rất quan trọng đối với sự phát triển tâm lý.
Khi con thích guitar, con có thể tự lấy đàn ra tập mà không cần cha mẹ nhắc.
Khi con thích piano, con có thể ngồi hàng giờ tìm cách chơi một bài hát.
Khi con thích trống, con có thể say mê tìm hiểu nhịp điệu.
Đó là động lực từ bên trong, khác với việc học chỉ vì sợ bị mắng hoặc muốn được thưởng.
Một đứa trẻ có động lực nội tại thường dễ duy trì việc luyện tập hơn, bởi bản thân quá trình học đã mang lại niềm vui.
Đây có lẽ là điều quan trọng nhất.
Một đứa trẻ có thể không nổi bật ở Toán, Lý, Hóa, Văn hay Ngoại ngữ.
Nhưng khi cầm cây đàn lên, con lại tiến bộ rất nhanh.
Ban đầu con chỉ chơi được vài hợp âm.
Sau đó con chơi được một bài.
Rồi vài bài.
Rồi con có thể tự chơi trước gia đình hoặc bạn bè.
Mỗi bước tiến như vậy gửi đến con một thông điệp:
“Mình có khả năng.”
“Mình có thể học được.”
“Nếu mình cố gắng, mình có thể tiến bộ.”
Đó là những trải nghiệm rất quan trọng để xây dựng niềm tin vào năng lực bản thân.
Nếu toàn bộ giá trị của một đứa trẻ được đo bằng điểm số, con rất dễ nghĩ:
“Điểm cao = mình giỏi.”
“Điểm thấp = mình kém.”
Nhưng âm nhạc cho con một cách khác để nhìn thấy năng lực của mình.
Con có thể không phải học sinh đứng đầu lớp, nhưng con có thể nói:
“Mình chơi guitar rất tốt.”
Hoặc:
“Mình có thể chơi piano bài này.”
Điều đó giúp trẻ hiểu một điều rất quan trọng:
Con người không chỉ có một loại năng lực.
Một bảng điểm không thể mô tả toàn bộ một con người.
Không có nhạc cụ nào học giỏi ngay lập tức.
Bấm hợp âm đau tay.
Kéo violin bị chói.
Đánh trống sai nhịp.
Thổi kèn không ra tiếng.
Chơi piano sai nốt.
Nhưng nếu con tiếp tục luyện tập, một ngày con sẽ làm được.
Đứa trẻ từ đó học được một bài học rất sâu:
“Mình có thể chưa làm được hôm nay, nhưng điều đó không có nghĩa là mình không thể làm được.”
Đây là một tư duy rất có giá trị, không chỉ trong âm nhạc mà còn trong học tập và cuộc sống.
Có những điều trẻ không biết cách nói với cha mẹ.
Con buồn nhưng không biết nói.
Con căng thẳng nhưng không biết giải thích.
Con thất vọng nhưng không biết diễn đạt.
Âm nhạc có thể trở thành một phương tiện để con thể hiện cảm xúc.
Con có thể chơi một giai điệu buồn, hát một bài hát, đánh trống mạnh hoặc đơn giản là ngồi yên bên cây đàn.
Đó có thể là một không gian tinh thần riêng của con.
Tuy nhiên, nếu trẻ có triệu chứng trầm cảm hoặc rối loạn lo âu đáng kể, âm nhạc không nên được xem là phương pháp thay thế cho sự hỗ trợ chuyên môn.
Ở tuổi nhỏ, con chưa thể biết:
“Sau này mình sẽ trở thành ai?”
Nhưng con có thể thử.
Học guitar một thời gian.
Nếu không thích nữa, thử piano.
Nếu thích violin, học violin.
Nếu thích trống, thử trống.
Thông qua những trải nghiệm ấy, con dần phát hiện:
“Mình thích cái này.”
“Mình có khả năng ở lĩnh vực này.”
“Mình không thích cái kia.”
Đó chính là quá trình khám phá bản thân.
Cha mẹ không nhất thiết phải quyết định tương lai cho con. Đôi khi cha mẹ chỉ cần mở cánh cửa để con bước vào và tự khám phá.
Đây là điểm rất quan trọng.
Nếu con xin học piano, cha mẹ nên cho con cơ hội học piano.
Nhưng không nên biến nó thành:
“Đã học thì phải đạt chứng chỉ.”
“Đã học thì phải thi giải.”
“Con phải luyện 2 tiếng mỗi ngày.”
“Bạn kia mới học một năm đã đánh giỏi hơn con.”
Bởi vì lúc đó, thứ từng là niềm vui của con có thể trở thành một áp lực mới.
Hãy để con được trải nghiệm:
Thích → học → tập → tiến bộ → vui → muốn học thêm.
Thay vì:
Học → bị ép → bị so sánh → sợ sai → mất hứng thú.
Khi con nói:
“Ba mẹ ơi, con muốn học guitar.”
Đừng vội hỏi:
“Học để làm gì?”
“Sau này có kiếm được tiền không?”
“Có ảnh hưởng việc học không?”
Hãy thử hỏi:
“Tại sao con thích guitar?”
“Con muốn chơi bài gì?”
“Con muốn thử học trong bao lâu?”
Rồi cho con một cơ hội.
Có thể sau ba tháng con bỏ guitar.
Không sao cả.
Có thể sau sáu tháng con phát hiện mình thích piano hơn.
Cũng không sao.
Nhưng cũng có thể sau một năm, cha mẹ bất ngờ nhận ra:
Đứa trẻ mà mình từng nghĩ là “không có năng khiếu” lại có thể ngồi hàng giờ bên cây đàn, tự luyện tập, tự tiến bộ và say mê đến mức quên cả thời gian.
Và lúc ấy, cha mẹ có thể nhận ra một điều rất quan trọng:
Có thể vấn đề không phải là con không có khả năng.
Có thể con chỉ chưa tìm được lĩnh vực phù hợp với mình.
Vì vậy, khi một đứa trẻ chủ động xin học một nhạc cụ mà nó thực sự yêu thích, cho con cơ hội thử sức thường đáng giá hơn việc vội vàng dập tắt sở thích đó chỉ vì nó không nằm trong kế hoạch học tập của người lớn.
Bởi đôi khi, cây đàn mà cha mẹ nghĩ chỉ là một thú vui của trẻ lại trở thành nơi đầu tiên con tìm thấy năng lực, sự tự tin, niềm vui và niềm tin vào chính mình.
