Guitar acoustic và guitar classic đều có lịch sử phát triển lâu đời và có mối liên hệ với truyền thống guitar châu Âu, đặc biệt là Tây Ban Nha. Tuy nhiên, hai loại đàn này không xuất hiện cùng một thời điểm và cũng không phải là hai nhánh hoàn toàn tách biệt ngay từ đầu.
Để hiểu nguồn gốc của guitar acoustic và guitar classic ngày nay, cần nhìn lại quá trình phát triển của cây guitar qua nhiều thế kỷ.
Nguồn gốc chính xác của guitar vẫn còn nhiều điểm chưa thống nhất. Các nhà nghiên cứu cho rằng guitar hiện đại có liên hệ với nhiều loại nhạc cụ dây gảy từng tồn tại ở châu Âu và khu vực Địa Trung Hải.
Một số nhạc cụ cổ như lute có hình dáng và cách tạo âm tương đồng với guitar ở một số đặc điểm. Trong thời Trung cổ và thời kỳ Phục hưng, châu Âu cũng xuất hiện nhiều loại nhạc cụ dây gảy như citole, cittern, vihuela, gittern và lute.
Những bằng chứng lịch sử rõ ràng hơn về guitar bắt đầu xuất hiện từ thời Phục hưng. Theo The Metropolitan Museum of Art, những nhạc cụ có thể nhận diện là tiền thân gần của guitar hiện đại đã xuất hiện từ khoảng thế kỷ 15. Guitar thời kỳ này nhỏ hơn đàn hiện đại và thường sử dụng bốn cặp dây.
Khi nói về lịch sử guitar, không thể bỏ qua vihuela – một loại nhạc cụ dây gảy phổ biến tại Tây Ban Nha trong thời kỳ Phục hưng.
Vihuela có kích thước lớn hơn guitar thời đó và thường có sáu hoặc bảy nhóm dây. Hình dáng của nó có nhiều điểm tương đồng với guitar, trong khi cách lên dây có liên hệ với họ lute. Guitar và vihuela từng tồn tại song song trước khi guitar dần trở nên phổ biến hơn.
The Metropolitan Museum of Art cho biết một dạng vihuela được gọi là vihuela de mano xuất hiện tại Tây Ban Nha và được xem là một trong những tiền thân trực tiếp của guitar hiện đại.
Vì vậy, nếu hỏi guitar bắt nguồn từ đâu, câu trả lời chính xác hơn không đơn giản là “guitar được phát minh tại Tây Ban Nha”. Lịch sử của nó là kết quả của quá trình phát triển nhiều loại nhạc cụ dây gảy ở châu Âu, trong đó Tây Ban Nha đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành cây guitar hiện đại.
Guitar classic, hay còn gọi là classical guitar, có mối liên hệ rất chặt chẽ với truyền thống guitar Tây Ban Nha.
Trong nhiều thế kỷ, guitar liên tục được thay đổi về kích thước, cấu trúc, số lượng dây và cách chế tạo. Đến thế kỷ 19, những người chế tác đàn tại Tây Ban Nha bắt đầu tạo ra những thay đổi quan trọng nhằm tăng âm lượng và cải thiện chất lượng âm thanh.
Một nhân vật đặc biệt quan trọng trong quá trình này là Antonio de Torres.
Từ khoảng thập niên 1850, Torres đã phát triển và tiêu chuẩn hóa nhiều đặc điểm của cây guitar Tây Ban Nha, trong đó có kích thước thân đàn, thiết kế mặt đàn và hệ thống thanh giằng hình quạt bên dưới mặt đàn. Những thiết kế này có ảnh hưởng lớn đến hình dáng và âm thanh của guitar classic hiện đại.
Vì vậy, khi nhắc đến guitar classic hiện đại, người ta thường nhắc đến truyền thống guitar Tây Ban Nha và đặc biệt là ảnh hưởng của Antonio de Torres.
Khái niệm “guitar acoustic” ngày nay thường được dùng để chỉ những cây guitar sử dụng dây kim loại và tạo âm thanh chủ yếu bằng thùng cộng hưởng, không cần amplifier.
Tuy nhiên, lịch sử của guitar acoustic dây kim loại không thể tách rời quá trình phát triển của guitar châu Âu khi loại nhạc cụ này được đưa sang các khu vực khác, đặc biệt là Mỹ.
Trong thế kỷ 19, các nhà chế tác guitar tại Mỹ đã tiếp tục thay đổi thiết kế đàn để đáp ứng nhu cầu biểu diễn và âm nhạc đương thời. Christian Frederick Martin là một trong những người có ảnh hưởng lớn đến quá trình phát triển guitar tại Mỹ. Các mẫu đàn của Martin và những nhà chế tác cùng thời góp phần hình thành truyền thống guitar dây kim loại của Mỹ.
Theo thời gian, guitar dây kim loại phát triển theo hướng có thân đàn lớn hơn và âm thanh mạnh hơn. Những đặc điểm này sau đó trở thành nền tảng cho nhiều kiểu guitar acoustic hiện đại.
Có thể hình dung lịch sử của hai loại đàn như hai hướng phát triển khác nhau của cùng một họ nhạc cụ.
Guitar classic tiếp tục chịu ảnh hưởng mạnh từ truyền thống guitar Tây Ban Nha. Đàn thường sử dụng dây nylon và có thiết kế phù hợp với kỹ thuật chơi cổ điển, fingerstyle và nhiều thể loại âm nhạc khác.
Guitar acoustic dây kim loại phát triển mạnh trong truyền thống guitar Mỹ và được sử dụng rộng rãi trong folk, country, blues, pop, rock và nhiều phong cách khác.
Điểm đáng chú ý là ranh giới giữa hai khái niệm này không hoàn toàn tuyệt đối. Về mặt lịch sử, cả hai đều bắt nguồn từ quá trình phát triển lâu dài của guitar châu Âu và sau đó được các nghệ nhân ở nhiều quốc gia tiếp tục cải tiến.
Guitar classic hiện đại kế thừa truyền thống sử dụng dây gut (dây làm từ ruột động vật) của những cây guitar cổ. Sau Thế chiến II, dây tổng hợp, đặc biệt là nylon, dần thay thế gut trong guitar classic. Nghệ sĩ Andrés Segovia là một trong những người sớm thử nghiệm và sử dụng dây nylon, góp phần đưa loại dây này trở thành tiêu chuẩn phổ biến trên guitar classic hiện đại.
Dây nylon tạo cảm giác mềm hơn khi bấm và có đặc tính âm thanh phù hợp với cách chơi guitar cổ điển.
Trong khi đó, guitar acoustic hiện đại phổ biến với dây kim loại, tạo âm thanh sáng, mạnh và có độ ngân phù hợp với nhiều phong cách đệm hát và biểu diễn.
Có thể tóm tắt quá trình phát triển như sau:
Nhạc cụ dây gảy cổ → lute và các nhạc cụ châu Âu → guitar thời Phục hưng → vihuela và guitar Tây Ban Nha → guitar thế kỷ 18–19 → guitar classic và guitar acoustic hiện đại.
Đây không phải là một đường phát triển hoàn toàn thẳng. Nhiều loại nhạc cụ cùng tồn tại, ảnh hưởng lẫn nhau và được các nghệ nhân ở nhiều quốc gia cải tiến theo những hướng khác nhau.
Guitar acoustic và guitar classic không có một “điểm khai sinh” duy nhất. Chúng là kết quả của hàng trăm năm phát triển của các nhạc cụ dây gảy tại châu Âu.
Nếu guitar classic hiện đại gắn bó đặc biệt với truyền thống guitar Tây Ban Nha, thì guitar acoustic dây kim loại chịu ảnh hưởng lớn từ quá trình phát triển guitar tại Mỹ trong thế kỷ 19 và sau đó.
Chính quá trình thay đổi về vật liệu, dây đàn, kích thước thân đàn và kỹ thuật chế tác đã tạo nên những đặc điểm quen thuộc của guitar acoustic và guitar classic ngày nay.
